TEMAS 1 e 4 - Linguas segundo o contexto de adquisición e o ámbito de traballo

Bo día, compas!

Benvidas e benvidos a unha nova entrada de Didáctica da Ensinanza das Linguas Estranxeiras. Levamos xa un tempiño adicando entradas a diversos aspectos relacionados coa ensinanza-aprendizaxe de linguas, coa súa certificación e coa didáctica das mesmas. Pero se cadra debemos aclarar o uso dalgúns termos que encontramos pola rede para falar deste tema. É importante definirmos estes termos para poder comprender ben a que se refiren e aclarar as confusións derivadas da polisemia e da sinonimia dalgúns deles. Comecemos, pois, por aclararnos as ideas.
Para falar das linguas segundo o seu contexto de adquisición podemos atopar os termos linguas iniciais, maternas, nativas, segundas linguas e linguas estranxeiras.

Lengua inicial en Galicia (Consello da Cultura Galega)

A lingua inicial é aquela á que está exposta unha persoa dende que nace porque é a lingua do seu núcleo familiar. É a primeira que entende, interioriza e na que di as súas primeiras palabras. É a lingua que emprega para construír a súa propia cosmovisión do mundo e a que condiciona a súa comprensión da realidade. No mundo globalizado no que vivimos, no que en cada vez máis ocasións atopamos núcleos familiares que empregan varias linguas a diario, cada vez é máis normal que as persoas aprendan varios idiomas dende o momento no que nacen, polo que se cadra, nalgúns casos, deberíamos falar das linguas iniciais dunha persoa. A lingua materna (na maioría dos contextos) é o mesmo que a lingua inicial. É a primeira lingua coa que ten contacto unha persoa e a que emprega para expresar os seus primeiros pensamentos, sentimentos, necesidades e desexos. É un termo que debemos empregar con cautela, xa que como veremos máis adiante pode resultar confuso e levar a erro.

Día internacional da lingua materna

O termo lingua nativa tamén resulta problemático. Para moitos autores é un sinónimo de lingua inicial ou materna, mais para outros existe unha sutil diferenza: o contexto non é o mesmo. A inicial, como xa dixemos antes, é a lingua que se emprega no núcleo familiar, a primeira que escoitamos e interiorizamos de xeito inconsciente. A lingua nativa é a que se emprega no contexto social no que vivimos: a que aprendemos no colexio, a que se emprega nos medios de comunicación para vehicular coñecementos, a lingua da administración e da cultura que nos rodea. Esta definición é a mesma que se lle dá a lingua segunda, un termo moito máis claro que non é tan problemático como lingua nativa, como veremos a continuación.Finalmente temos a lingua estranxeira, que non ten perda ningunha: é aquela que non é nin materna, nin inicial, nin nativa, nin segunda. É a que aprendemos en contexto académico, de xeito consciente e cun obxectivo claro. Non debemos confundila coa lingua vehicular, que é a que permite a comunicación entre falantes de linguas diferentes (explicarémolo máis abaixo).

Ollo! Nalgúns contextos, os termos lingua materna ou lingua nativa denominan a lingua empregada por grupos étnicos dentro dun contexto dominado por outra lingua, especialmente en sociedades colonizadas nas que se impuxo o idioma do país colonizador por enriba da lingua falada polos pobos indíxenas (sobre isto, un interesante artigo publicado por investigadores da Universidad de Antioquia: Se hablan, ¡las lenguas nativas están vivas!). É por isto preferible evitar estes termos en favor de lingua inicial e lingua segunda que non dan lugar a confusión.

                             

Se quedas así despois de ler as "aclaracións", douche a benvida ó grupo de Confus@s Anónim@s

Como podemos observar, as fronteiras non están NADA claras, e debemos ter isto en conta para non dar nada por sentado cando atopemos algúns destes termos nas nosas lecturas. Se é que xa nolo di a filosofía galega: todo depende.

A clasificación das linguas segundo o seu contexto de uso é moito máis sinxela: lingua habitual, lingua de traballo e lingua vehicular.

A lingua habitual é a que empregamos no noso día a día (unha persoa bilingüe pode ter dúas linguas habituais) e non sempre ten porque coincidir coa nosa lingua inicial (como nos casos dos emigrantes que adoptan como lingua habitual o idioma do país ó que emigran). A lingua de traballo é a empregada principalmente por organismos internacionais, empresas multinacionais, estados plurilingües... para comunicarse. Debemos saber que lingua de traballo e lingua oficial non son sinónimos, e o mellor exemplo disto son os Estados Unidos, cuxa lingua de traballo é o inglés, que non está recollido en ningures como lingua oficial do país (aínda que sexa oficial de facto). Finalmente a lingua vehicular ou lingua franca, que xa mencionei antes, serve para que se comuniquen falantes de dúas linguas diferentes e a súa elección é normalmente un acto negociado entre as partes que a van empregar.

Para entender a relación que existe entre a lingua inicial e a lingua estranxeira, elaboramos un diagrama de Venn no que recollemos similitudes e diferenzas (de uso, de aprendizaxe, de contacto coa lingua...), algo que nos axudou a comprender un pouco mellor como conectamos coas linguas: en que contextos se aprende e se usa, cómo é o proceso de aprendizaxe (consciente ou inconsciente?), cando se produce o contacto coa lingua...

Déixovos aquí o diagrama de Venn deseñado polo meu grupo de traballo para que vexades un pouco por enriba como vai o asunto:

Diagrama de Venn: diferenzas e similitudes entre Lingua Inicial e Lingua Estranxeira

Ademais disto tamén probamos unha actividade de placemat consensus (moi útil para as actividades cooperativas en grupo reducido), e elaboramos un perfil lingüístico sinxelo (ó que podedes acceder mediante este enlace), pero que podería ser moitísimo máis complexo de ter en conta as variables explicadas nesta publicación de Agilice Digital.

Coido que con este repaso terminolóxico, somos un pouco máis conscientes dos pequenos matices que axudan a clasificar ás linguas coas que ten contacto unha persoa, algo que se ve reforzado tamén pola realización dun perfil lingüístico. Esta última actividade é moi interesante para realizar nunha aula, porque fai ó alumnado consciente dos seus propios coñecementos, que adoitan ser máis extensos do que eles e elas mesmas cren; ademais, fomenta o debate e recoñece as diferencias lingüísticas e multiculturais que existen tanto entre países como entre grupos dentro da mesma comunidade.

Saudiña, 

Alba

TEMA 8 - Metodoloxías didácticas para a ensinanza de linguas estranxeiras

Ola compas!

Durante as presentacións da última semana de clase afondamos nalgúns temas moi interesantes relacionados cos contidos das sesións da materia. Aprendemos un pouco sobre a ensinanza de idiomas nalgúns países como Canadá, Xapón; Países Baixos ou Irlanda, sobre diferentes certificacións de nivel nacionais ou internacionais e sobre metodoloxías didácticas do máis variadas (entre outros temas).

Quero, nesta entrada, centrarme nalgúns métodos de ensinanza-aprendizaxe de idiomas que me chamaron a atención por seren únicos, diferentes ou innovadores. Cabe destacar que a evolución dos métodos ó longo da historia non se produciu de xeito lineal e independiente, senón que as diferentes propostas foron xurdindo e solapándose, coexistindo no tempo nunha sorte de carreira espacial para atopar o método milagreiro de ensinanza-aprendizaxe de idiomas. Bueno, pode que o estea a pintar como un proceso máis trepidante do que en realidade foi, porque xa sabemos que las cosas de palacio van despacio e o estudo das linguas tamén. 

Se botamos un ollo a algúns dos principais métodos de ensinanza-aprendizaxe de linguas a través da historia, podemos ver que moitos xurdiron como contraposición a métodos anteriores. O método de gramática-tradución (tradicional e estruturalista que entende a lingua como un sistema de estruturas que se poden aprender mediante a repetición) sobre o que Lucía Portabales fixo unha presentación moi completa, vén da época na que o latín aínda era unha lingua de prestixio e as traducións eran o principal método de transmisión de coñecementos. Co tempo evolucionou e foise adaptando á ensinanza-aprendizaxe doutras linguas, coas principais desvantaxes da falta de práctica oral (que supón a perda de contacto coas expresións idiomáticas da lingua e polo tanto dificulta a capacidade para a comunicación oral) e a descontextualización da lingua derivada do uso exclusivo de textos escritos que moitas veces non teñen relación coa realidade dos discentes.

Mais, como contrapunto a este método xurdiu, a finais do século XIX o método directo (naturalista), que afirma que a aprendizaxe dunha segunda lingua segue un proceso similar á aprendizaxe dunha primeira lingua. Podemos dicir que se trata dunha sobrecorrección do método de gramática-tradución, xa que se centra principalmente na comunicación oral na lingua meta, e pon a énfase na pronuncia e na gramática. 

A partir de aquí produciuse un tira e afrouxa entre profesionais da ensinanza-aprendizaxe de linguas: naceu o método de lectura que conclúe que o xeito máis práctico de ensinar inglés é mediante a lectura; o método audiovisual baseado no carácter social da lingua e no feito de que a linguaxe é ante todo un método de comunicación entre seres e grupos sociais; a suxestopedia, que pretende aplicar os principios da suxestoloxía á ensinanza de segundas linguas; o método de resposta física total (TPR), que propón ensinar a ensinanza de idiomas mediante a combinación das habilidades verbais e motrices; a aprendizaxe comunitaria da lingua, que cree na aprendizaxe cooperativa e non competitiva; a aprendizaxe baseada en tarefas; a aprendizaxe baseada en proxectos (ABP); o método silencioso ou o método comunicativo ou ecléctico...

Paréceme especialmente curioso o método silencioso (non deixedes de ver a presentación feita por Raquel Martínez Hermida para coñecer ben os segredos deste método) baseado en tres premisas principais:

 O máis sorprendente deste método é o papel silencioso do/a docente, que debe dirixir a sesión de aula e guiar ó alumnado no proceso de ensinanza-aprendizaxe sempre desde o silencio. Chama a atención, polo tanto, que este método estea centrado en desenvolver a competencia oral e auditiva e en conseguir unha pronuncia correcta (para o que emprega táboas de equivalencias entre cores e pronuncias). Non podo evitar pensar que se trata dun método que pretende crear unha sorte de sinestesia forzada entre pronuncia e cor para que o alumnado sexa quen de acadar aprendizaxes significativas rapidamente. A compoñente visual fai que este sexa un método ideal para uso con discentes de curta idade, para non lles encher a cabeza con datos memorizados sobre teoría e gramática que non entenden. Con todo, pode non dar tan bos resultados en niveis superiores nos que se lle da moita importancia á gramática.

Unha mellor opción para traballar en todos os niveis (baixo o meu punto de vista) é o método comunicativo, que podedes atopar explicado nesta presentacion que fixo  compañeira Carla Portela e da que tomo a seguinte diapositiva para vos mostrar as principais características da súa metodoloxía.

Este método pon ó alumnado en contacto coa lingua mediante o traballo na aula con textos, vocabulario e situacións reais. A lingua non é un elemento descontextualizado que hai que estudar porque si, senón que existe en contextos reais que debemos aproveitar para favorecer a implicación do alumnado no proceso de aprendizaxe. Poténciase a competencia comunicativa (unha combinación das competencias lingüística, sociolingüística, discursiva, estratéxica, sociocultural e social) para que o alumnado sexa quen de se comunicar cos usuarios da lingua meta de xeito satisfactorio. A clave está na práctica comunicativa constante: verbal, non verbal, escrita e oral. 

Mais, como moi ben apunta Carla na súa presentación, non existe o método perfecto. Cada docente ten a súa propia forma de dar clase, e isto supón mesturar, combinar e equilibrar técnicas de diferentes métodos para acadar os resultados desexados. 

Por exemplo, a aprendizaxe baseada en proxectos (sobre a que Noemí Soto Estévez fixo unha moi boa presentación) require poñer en práctica todas as competencias básicas para a resolución de problemas complexos, e para isto se poden integrar diferentes técnicas. É un método que require moita organización e planificación, pero que nos permite aplicar estratexias doutros métodos se as combinamos de xeito consciente e calculado para incrementar as aprendizaxes significativas entre o alumnado. 

En conclusión, non podemos pretender cinguirnos a un só método de ensinanza de linguas estranxeiras, porque o noso alumnado sempre será diverso e único e, como docentes, debemos ser quen de nos adaptar ás súas necesidades e fortalezas para axudalos a obter o máximo beneficio persoal no proceso. No mundo actual, no que a comunicación se produce por e-mail, mensaxe de texto, redes sociais... non basta con dominar un aspecto dunha lingua, senón que é preciso que saibamos usala en todas as súas formas, coñecendo as súas inflexións e connotacións, tendencias de uso, xerga, etc. Estar familiarizados cos diversos métodos de ensinanza que existen é, polo tanto, algo básico para nós como docentes xa que nos permitirá ir adaptando o noso xeito de dar clase a cada situación.

Saudiña, 

Alba

Dosier 3 - TEMA 6

Ola compas!

Nesta entrada traio a análise dunhas actividades moi interesante que realizamos durante as últimas sesións de As Linguas Estranxeiras no Contexto Español e Internacional. Debo dicir que sobre este tema (malia que andabamos un pouco perdidos nalgúns conceptos), sabiamos bastante grazas á materia de Deseño Curricular e Organización de Centros Educativos na que traballamos arreo estes contidos.

Así que, logo de repasar algúns conceptos relacionados coas programacións didácticas, as unidades didácticas e as programacións de aula para o concurso-oposición, fixemos unha primeira actividade na que tivemos que avaliar unha programacion didáctica da materia de inglés (dun curso e centro da nosa elección) empregando a rúbrica usada nas oposicións. Comparto con vós a continuación a programación didáctica que avaliou o meu grupo e a análise que fixemos. É preciso comentar que a nota que aparece ó final da presentación non ten en conta a defensa oral do traballo (algo obvio, xa que era una actividade de clase e ningún autor das programacións puido facer unha defensa oral) e que as notas outorgadas foron dadas atendendo ó establecido na rúbrica. A grade de avaliación orienta, mais non prescribe unha nota, polo que para alguén sen experiencia traballando con este documento pode resultar confuso. O resultado (aplicando literalmente o que pon na rúbrica) foi unha nota moi baixa, pois os parámetros ós que ten que atender o tribunal de corrección semellan bastante restritivos. En realidade a rúbrica é bastante aberta, mais precisa da interpretación do tribunal, baseada na súa ampla experiencia, para avaliar correctamente as programacións.

Para que saibades un pouco mellor de que estou falando, déixovos aquí a rúbrica para corrixir tanto Programacións Didácticas como Unidades Didácticas, e anímovos a que fagades a proba de tentar asignar unha puntuación a calquera programación didáctica que atopedes por internet (mais aviso, do que se pide para o concurso-oposicións ás programacións didácticas que se encontran na rede hai un mundo de diferencia).

Na seguinte sesión da materia, tras o aprendido coa avaliación da programación, tivemos que deseñar unha unidade didáctica, para o que nos apoiamos no modelo achegado polo profesor. A dificultade desta actividade residía no pouco tempo que había para desenvolver a unidade, e coido que puidemos rematala con relativo éxito grazas a que traballamos en parellas e a que xa tiveramos que realizar una unidade didáctica para a materia de Deseño Curricular e Organización de Centros Educativos. O resultado foi unha unidade didáctica moi esquemática, mais que contén todos os elementos necesarios para constituír un documento de calidade. 

En xeral, estas actividades resultaron moi instrutivas, xa que saber aplicar a rúbrica das oposicións ó noso propio traballo axúdanos a facer programacións de callidade aínda mellores. Isto puidémolo comprobar coa Unidade Didáctica que tivemos que deseñar, na que traballamos con rapidez en parellas de xeito satisfactorio (pese ó pouco tempo que tiñamos). Esta última actividade tamén serviu para achegarlle un pouco máis ó alumnado o que se pide no concurso-oposición para as EOI, que é algo diferente do que se pide para ESO, Bacharelato e FP.
Co gallo do concurso-oposición, déixovos aquí un enlace a un blog que coido que explica moi ben todos os elementos das programacións didácticas, por se vos for de axuda para os vosos traballos.

Saudiña, 
Alba.

Diario 3 - TEMA 6

Ola compas!

No tema 6 da materia As linguas Estranxeiras no contexto Español e Internacional, entre outras cousas afondamos un pouco máis nun tema tan interesante como é o das "oposicións", necesarias para sermos docentes. Vimos a división das probas e algúns aspectos a ter en conta... E digo "oposicións" porque en realidade se trata dun concurso-oposición, un proceso en dúas partes (aínda que poida parecer redundante): oposición e concurso.

Oposición no Dicionario da Real Academia Galega

A fase de oposición consiste na realización de dúas probas que á súa vez están divididas en dúas partes. A primeira parte (60%) da primeira proba consta duns exercicios prácticos relacionados coa especialidade da que nos examinamos. A segunda parte (40%) desta proba consiste no desenvolvemento por escrito dun tema (elixido polo candidato/a de entre cinco opcións propostas polo tribunal) e a posterior lectura da proba ós membros do tribunal para unha primeira toma de notas. Para superar esta parte hai que obter como mínimo 25/100 en cada proba.

A segunda proba consiste na presentación e defensa dunha programación didáctica (40%) de elaboración propia. Para esta parte é moi importante ter claro o que menciono nesta entrada xa que debemos especificar obxectivos, competencias, contidos, metodoloxía didáctica, criterios de avaliación e estándares de aprendizaxe e debemos telos moi claros. O/a candidato/a é quen elixe o curso para o que realizar a súa programación (sempre que sexa pertinente), e deberá organizar o documento en 15 unidades didácticas numeradas (como mínimo). Todo o documento (sen anexos, portada e contraportada) non pode superar as 60 páxinas a unha cara, a dobre espazo, tipografía Arial a 12 puntos. Finalmente, a última parte da proba (coñecida como encerrona) implica a exposición oral dunha soa unidade didáctica (60%). 

A cualificación da parte de oposición é a media aritmética das notas obtidas nas diferentes probas.

Concurso no Dicionario da Real Academia Galega 

Na parte de concurso téñense en conta os méritos de cada candidato/a: cursos complementarios, mestrados (sen contar o de profesorado que é necesario para realizar a oposición), certificacións de nivel de idioma, nota do expediente académico, experiencia no estranxeiro... é importante que esteamos ben informados tanto de como conseguir puntos ata do máximo de puntos que podemos obter en cada apartado (7 puntos de experiencia docente previa, 5 puntos de formación académica e 2 puntos por outros méritos).

Neste link, a partir da páxina 25, tendes todo específicado con detalle. Tamén vos recomendo a lectura desta guía elaborada pola Secretaría de Xuventude de FECCOO que recolle as 39 preguntas máis realizadas por quen se presenta ó concurso-oposición por primeira vez. 

A grandes trazos o proceso de concurso-oposición pode semellar agoniante, e probablemente o sexa. Moitas probas, exposicións, preparacións, programacións, formación constante e traballo para conseguir os tan cobizados puntos para a fase de concurso... pero alén de toda a preparación previa tamén é moi importante a imaxe que damos de nós mesmos ó tribunal, polo que é debemos acudir aseados, ben vestidos e transmitir unha imaxe de seriedade e confianza en nós mesmos.  Sobre todo debemos ir tranquilos, que xa sabemos que os nervios xogan malas pasadas. Para axudarvos nesta labor aquí vos deixo os 10 erros frecuentes que nos poden custar as oposicións e que son moi sinxelos de evitar.

Non deixedes de pasar pola entrada de dosier desta sesión, para ver os contidos que traballamos mediante actividades de clase relacionadas co concurso-oposición, e pola entrada de Julia sobre esta sesión, que afonda un pouco máis nalgúns conceptos moi interesantes.

Se estades a preparar o concurso-oposición, moito ánimo e forza!

Saudiña, 

Alba. 

Dosier 2 - TEMA 5

Sesión do 28 de novembro

Ola, compas!

Nesta entrada vouvos falar das actividades que realizamos durante a sesión do 28 de novembro de As Linguas Estranxeiras no Contexto Español e Internacional. Na entrada de dosier anterior, podedes atopar a explicación correspondente á última actividade da clase, que tivemos que presentar durante esta sesión.

Esta primeira actividade foi especialmente interesante, xa que implicou que o alumnado participase como avaliado e como avaliador, mediante a avaliación colaborativa. Tras as exposicións grupais, cada equipo de traballo debía avaliar de xeito cooperativo a presentación doutro grupo, segundo os criterios establecidos na grade creada polo docente da materia. Este enfoque fixo que o alumnado prestase unha especial atención, non só ós contidos da exposición, senón tamén ó xeito de presentalos, de explicalos e de organizalos. Coido que foi un exercicio moi beneficioso para o noso desenvolvemento como docentes, xa que nos fixo conscientes dalgúns aspectos das exposicións orais nos que doutro xeito non teríamos reparado. 

Parte da presentación correspondente ó meu grupo de traballo

Despois das exposicións e do breve debate que tivemos sobre a actividade, cambiamos a dinámica da sesión cunha partida de Kahoot por equipos. Esta actividade, na miña opinión non resultou tan satisfactoria como a partida de Kahoot que xogamos de xeito individual na primeira sesión. Na partida por equipos, cada resposta debe ser dada por consenso dos/das integrantes do grupo, o que require que se produza un debate para poder acadar unha decisión conxunta. Ler, razoar, argumentar, debater e decidir, son moitas tarefas para poder efectualas todas de xeito efectivo no breve espazo de tempo de cada pregunta No caso do meu equipo, tivemos algunhas respostas erróneas por non acadar un consenso no grupo e, polo tanto, responder ó azar. Aínda así, a gamificación combinada coas aclaracións do docente tras cada pregunta son un bo xeito de tratar temas tan densos como o das competencias das Administracións no currículo das EOI. (Déixovos neste enlace un video moi interesante sobre a gamificación nas universidades).

Para rematar a sesión realizamos outra presentación colaborativa (de título As ensinanzas de idiomas no currículo da LOMCE en Galicia), mais desta volta o contido debía ser elaborado polo alumnado de xeito individual (no meu caso en parella, por unha cuestión de correspondencia do número de diapositivas co número de alumnado na aula). A división do contido entre o alumnado semellaba igualitaria, pero á hora de resumir, algunhas partes se prestaban máis que outras, polo que algunhas persoas tiveron máis problemas para condensar toda a información atopada nunha soa diapositiva. Malia isto, toda a xente conseguiu resumir de xeito satisfactorio a información, e compartila co resto da clase sen problemas, polo que a valoración da actividade é moi positiva.

Diapositiva para a presentación colaborativa

En conclusión, a sesión deste día resultou bastante frutífera, grazas ó esforzo do alumnado e á súa implicación no traballo realizado para acadar os obxectivos propostos polo docente. 

Diario 2 - TEMA 5

Sesión do 28 de novembro

Ola compas!

Nesta entrada tráiovos un repaso do visto na sesión de As Linguas Estranxeiras no Contexto Español e Internacional do día 28 de novembro, na que seguimos traballando co establecido pola LOMCE sobre o ensino de linguas estranxeiras na ESO, no Bacharelato e na FP, e afondamos un pouco máis no que establece para o ensino de linguas nas Escolas Oficiais de Idiomas.

En concreto, nesta clase rematamos a última actividade da sesión do 21 de novembro cunha presentación do traballo realizado por cada grupo reducido sobre o establecido pola LOMCE con respecto ó ensino de linguas estranxeiras na ESO, o Bacharelato e na FP. Como xa mencionei na entrada de diario anterior, toda a información figura recollida no texto da Lei, mais está repartida en diferentes apartados, polo que a creación dun documento que a recolla toda organizada é moi beneficioso.

Grade de avaliación de presentacións individuais - Gonzalo Constela

A continuación realizamos unha actividade para traballar contidos relacionados coa ensinanza de idiomas de réxime especial. Esta ensinanza corresponde ás Escolas Oficiais de Idiomas (EE.OO.II), que principalmente ofrecen cursos e probas de nivel para as linguas oficiais dos Estados membro da UE, para as linguas cooficiais de España, para algunhas linguas relevantes por razóns económicas, sociais ou culturais e para español como lingua estranxeira. Mais non todas as EE.OO.II teñen a mesma oferta de linguas, por exemplo, en Galicia ningunha ofrece curso de lingua éuscara ou catalá (por citar algunhas, comparemos a oferta da EOI Jesús Maestro, de Madrid, coa da EOI da Coruña).

A última actividade do día consistiu na realización dunha presentación colaborativa, na que cada persoa da clase tiña que buscar información sobre un contido concreto con respecto á organización das Escolas Oficiais de Idiomas (organización dos niveis, principios metodolóxicos, métodos de acceso e de realización de matrícula, avaliación e promoción, currículo, probas de certificación, probas de progreso e probas de promoción). O funcionamento das aulas de idiomas nas EE.OO.II non é igual ca nos colexios e institutos. Dende primaria até o bacharelato, o alumnado pasa 12 anos da súa vida aprendendo inglés de xeito pausado e pouco interactivo (e chega como moito a adquirir un nivel B1 non certificado, o que quere dicir que tarda de media catro anos en avanzar cada nivel). As Escolas Oficiais de Idiomas ofrecen cursos para cada nivel (de A1 a C1) que, dependendo do centro e da lingua que se estea a cursar, poden durar entre 1 e 3 anos. Ademais, a metodoloxía empregada nas Escolas Oficiais de Idiomas é moito máis interactiva ca na educación básica e na secundaria, polo que as aprendizaxes realizadas son máis significativas e duradeiras. (Para saber máis sobre as probas das EE.OO.II e as de outras institucións).

En definitiva, a ensinanza de linguas varía moito dependendo do tipo de educación, polo que é preciso coñecer o que establece a lei para cada caso específico.

Dosier 1 - TEMA 5

Sesión do 21 de novembro

Durante a sesión do 21 de novembro da materia As Linguas Estranxeiras no Contexto Español e Internacional tratamos varios temas bastante teóricos relacionados co deseño curricular e a lexislación en materia educativa mediante o traballo cooperativo e a gamificación.

A primeira actividade da clase estivo baseada no traballo en grupos de xeito piramidal (primeiro en parellas, logo en grupos de catro persoas, e finalmente en grupos de oito persoas) para responder a preguntas básicas sobre que é o currículo, cales son os seus elementos, cales son as competencias básicas e cales son os niveis de concreción curricular. O alumnado da clase tiña os conceptos bastante frescos grazas ás materias previamente cursadas, polo que a actividade se desenvolveu de xeito fluído e os resultados foron satisfactorios. Entre toda a clase se alcanzou un consenso sobre as respostas ás preguntas e se aclararon as poucas dúbidas que podía haber sobre estes temas (Preme aquí para acceder ó diario desta sesión).

A continuación, para repasar o contido teórico máis denso, participamos nunha partida de Kahoot con 24 cuestións sobre as competencias dos responsables nos diferentes niveis de concreción curricular.
Malia que dende o punto de vista do profesorado o Kahoot semella ser un xeito ameno e dinámico de traballar contidos, coido que o pouco tempo que hai para responder a cada pregunta propicia que os resultados acadados non sexan tan satisfactorios como poderían ser con outros métodos de avaliación (tendo en conta que canto máis tempo se tarde en responder, menos puntuación se obtén). A velocidade de lectura, comprensión e resposta non é igual para todo o alumnado, e debemos ter esta diversidade en conta á hora de planificar as clases. O Kahoot premia as respostas rápidas, polo que pode supoñer estrese, ansiedade ou mesmo un bloqueo para o alumnado que funciona a un ritmo máis pausado. Ademais, a súa compoñente visual é tan importante que supón unha barreira case infranqueable para o alumnado con discapacidade visual, algo que tamén debemos ter en conta á hora de querer empregar esta ferramenta nas nosas clases.

Despois deste repaso xeral ós conceptos e normativas básicas realizamos unha actividade en grupos reducidos. O docente repartiu entre os grupos unha serie de preguntas a responder sobre os contidos da LOMCE con respecto a ensinanza de linguas estranxeiras (horas adicadas á primeira e segunda lingus aestranxeiras, principios metodolóxicos, obxectivos xerais, avaliación... para ESO, Bacharelato e Formación Profesional). O obxectivo da actividade foi que aprendésemos de xeito colaborativo, mediante exposicións por grupos ante o resto da clase para poñer en común as respostas a estas preguntas (as exposicións terán lugar ó comezo da próxima sesión de aula).

En conclusión, as actividades fixeron que unha sesión de 4 horas se puidese desenvolver de xeito ameno, sen facerse moi pensada nin sobrecargar ó alumnado de información. Aínda así, é preciso realizar un repaso do temario visto na clase de xeito autónomo para aclarar as dúbidas que se poidan ter e interiorizar o aprendido.

Diario 1 - TEMA 5

Sesión do 21 de novembro

Nesta entrada traiovos os contidos que tratamos na materia As Linguas Estranxeiras no Contexto Español e Internacional durante a sesión do día 21 de setembro (preme aquí para coñecer as actividades que se empregaron para tratar estes contidos). Repasamos o establecido pola LOMCE sobre o currículo; as competencias educativas exercidas polas diferentes administracións para establecer o mesmo e, finalmente, repasamos ó establecido pola LOMCE con respecto á ensinanza de linguas estranxeiras. A continuación déixovos as respostas ás preguntas que se nos fixeron durante esta actividade para que saibades de que falamos como introdución:

-Que é o currículo? É a regulación dos elementos que determinan os procesos de ensinanza-aprendizaxe para cada unha das ensinanzas.

-Cales son os elementos do currículum? Obxectivos, contidos, metodoloxía didáctica, criterios de avaliación, estándares de aprendizaxe e competencias.

-Cales son as competencias básicas que recolle o currículo? Comunicación Lingüística (CCL), Matemática e Básica en Ciencias e Tecnoloxía (CMCT), Dixital (CD), Aprender a Aprender (CAA), Conciencia e Expresións Culturais (CCEC), Conciencia Social e Cívica (CCSC), Sentido de Iniciativa e Espírito Emprendedor (CSIEE).

-Cales son os niveis de concreción curricular? No 1º nivel  está a normativa promulgada polas Administracións; no 2º nivel están o Proxecto Educativo do Centro e o Proxecto Curricular; no 3º nivel está a programación didáctica de cada docente; e no 4º nivel estarían as adaptacións curriculares significativas (aínda que sobre este punto non hai consenso, xa que as estas adaptacións están contidas nas programacións didácticas e polo tanto pertencerían ó 3º nivel de concreción).

A continuación entramos en materia máis densa e repasamos como é o reparto de competencias entre os distintos órganos de decisión (quen establece o número mínimo de horas dunha materia?  quen establece os contidos do currículo?, quen determina a carga horaria das materias?, quen complementa o contido das materias troncais?...). Se tedes interese en coñecer as respostas a estas e máis preguntas, déixovos a páxina da EACEA (Educación, Audiovisual and Culture Executive Agengy), onde atoparedes un resumo do establecido pola LOMCE.

Contidos  da páxina da EACEA

Para finalizar a sesión, realizamos de xeito colaborativo un resumo do que establece a LOMCE no ensino de linguas estranxeiras na ESO, no Bacharelato e na FP: os seus principios, obxectivos, características, metodoloxía... A información figura recollida na Lei Orgánica 8/2013 para a mellora da calidade educativa, mais non existe un apartado no que se poida atopar toda xunta. Este traballo de aula foi moi beneficioso xa que puidemos crear entre todas un documento coa información relevante para a nosa área de interese, coa toda información recollida de xeito claro é organizado.

En xeral, estábamos familiarizados de cos contidos tratados durante esta sesión xa que como docentes debemos coñecer os textos legais que condicionan a nosa labor, pero sempre os estudamos en xeral, sen pararnos a extraer exclusivamente as partes de interese para o profesorado de linguas estranxeiras, polo que esta sesión foi moi beneficiosa para o alumnado.